Zeven niveaus van luisteren voor professionals

 

Om je een beeld te geven van de zeven luisterniveaus, omschrijf ik ze hieronder. Daarbij beschrijf ik telkens hoe de drie gerichtheden op dat luisterniveau vorm krijgen. De gerichtheden zijn: op jezelf, op de ander en op het grotere geheel.

 

Zelfgericht

Bij zelfgericht luisteren is de geslotenheid maximaal. Je bent gericht op je eigen innerlijke doel. Je bent uit contact met de ander en luistert eigenlijk niet naar een ander. Dit kan zijn omdat je geconcentreerd in een handeling bezig bent. Het kan ook zijn dat je helemaal in contact bent met je innerlijke belevingswereld. Daarbij is het mogelijk dat je tijd wilt winnen, want als je iets alleen doet, gaat er geen tijd verloren aan communicatie. Ook kan het zijn dat je je eigen energie wilt managen. Wellicht ben je te vermoeid of overprikkeld om in contact te gaan met een ander. Je hebt je energie nodig om je binnenwereld te managen.

 

Bij zelfgericht luisteren is je doel: meer energie. De ruis op dit niveau ligt met name op energietekort. In gerichtheid op jezelf bewaak je je eigen energiehuishouding. In gerichtheid op de ander bepaal en bewaak je jouw grenzen. Om dit niveau los te kunnen laten tracht je in gerichtheid op het grotere geheel zelfkennis te verkrijgen.

 

Dubbelgericht

Bij dubbelgericht luisteren heb je wel de intentie om in contact te gaan, maar laat je je aandacht afleiden. Iets anders binnen je (een gedachte of emotie) of buiten je (iemand anders in de vergadering) trekt je aandacht. De afleiding belemmert je in het luisteren. Je hebt dus aandacht voor eigen gedachten of gevoelens nodig terwijl je aan het luisteren bent. Dit kan komen doordat het onderwerp van een gesprek niet interessant genoeg is. Of iets in hetgeen je gesprekspartner zegt triggert een gedachtegang, die je volgt in plaats van te luisteren. Het kan ook zijn dat iets je te veel raakt, waardoor je aandacht nodig hebt voor jou innerlijke proces. In die gevallen verschuif je naar zelfgericht luisteren.

 

Bij dubbelgericht luisteren is je doel: meer aandacht. De ruis op dit niveau ligt met name op aandachttekort. In gerichtheid op jezelf word je je bewust van alle lagen in je bewustzijn. In gerichtheid op de ander leer je waardoor je je aandacht af laat leiden. Om dit niveau los te kunnen laten tracht je in gerichtheid op het grotere geheel in volledige aandacht aanwezig te zijn.

 

Selectief

Bij selectief luisteren is je aandacht bij de ander, maar slechts gericht op die gedeeltes van wat een ander zegt, die jouw doel dienen. Je beseft dat de ander iets kan toevoegen, maar doet dat vanuit eigen focus. Je stelt meer belang in jouw doel dan het mogelijke doel van de ander. Je wilt je eigen belang bewaren. Door aandacht te hebben voor dat belang breng je focus aan in het gesprek.Maar als je wilt samenwerken, dan is ook aandacht voor andere belangen noodzakelijk.

 

Bij selectief luisteren is je doel: heldere belangen. De ruis op dit niveau zit hem met name in de begeertes om de eigen belangen te dienen. In gerichtheid op jezelf kom je op voor jouw behoeftes. In gerichtheid op de ander luister je naar de intenties van de ander. Om dit niveau los te kunnen laten tracht je in gerichtheid op het grotere geheel vanuit een vrije wil met belangen om te gaan.

 

Empathisch

Bij empathisch luisteren ben je werkelijk geïnteresseerd in de onderliggende emoties van de ander. Daarbij is de inhoud van de woorden minder van belang. Je bent gericht op een gevoelsverbinding.

 

Bij empathisch luisteren is je doel: verdiept contact. De ruis op dit niveau zit met name in belemmerende gevoelens zoals angst. In gerichtheid op jezelf ben je je bewust van je eigen emoties. In gerichtheid op de ander luister je met empathie voor de emoties van de ander. Om dit niveau los te kunnen laten tracht je in gerichtheid op het grotere geheel vanuit onpersoonlijke liefde de emoties van jezelf en de ander volledig te omsluiten.

 

Cognitief

Bij cognitief luisteren sta je open voor alles wat een ander zegt. Je doet dit wel vanuit jouw referentiekader. Je vindt iets van wat de ander zegt. Je bent in staat om je eigen zienswijze of belang los te laten wanneer de informatie voldoende overtuigend is. Je bent actief op zoek naar informatie. Uiteindelijk wil je overeenstemming over een oplossing bereiken door uitwisseling van argumenten met de ander.

 

Bij cognitief luisteren is je doel: afgestemde doelen. De ruis op dit niveau ligt op het gebied van oordelen. In gerichtheid op jezelf ben je bewust van je eigen overtuigingen. In gerichtheid op de ander luister je vanuit de inspiratie om een gemeenschappelijk hoger doel te formuleren. Om dit niveau los te kunnen laten tracht je in gerichtheid op het grotere geheel je eigen referentiekader los te laten zodat je oordeelsvrij kunt luisteren.

 

Synergetisch

Bij synergetisch luisteren ben je gericht op creëren van meerwaarde voor jezelf en de ander. Je luistert met name naar datgene wat voorbij gaat aan jouw referentiekaders. Door juist het onbekende te zoeken, krijg je een completer beeld van de situatie. Het referentiekader van de ander en de synergie die met jouw eigen referentiekader ontstaat verrijkt jouw beeld. Jullie vinden oplossingen die groter zijn dan die je ieder apart kunt genereren.

 

Bij synergetisch luisteren is je doel: vernieuwende creatiekracht. De ruis op dit niveau zit in de zelfgerichte wensen en doelen die een vrije creatie belemmeren. In gerichtheid op jezelf ben je je bewust van jouw unieke talent. In gerichtheid op de ander richt je je via co-creatie op oplossingen die beter zijn dan die je individueel kunt behalen. Om de belemmeringen op dit niveau los te kunnen laten tracht je in gerichtheid op het grotere geheel tot zelfovergave te komen.

 

Stil

Bij stil luisteren ben je ongericht. Je aandacht is volledig bij dat wat is zonder dat jij je daar bewust van bent. Op het moment dat je je bewust wordt, kom je weer in 1 van de voorgaande niveaus. Op dit niveau verloopt contact los van de ego inhouden.

 

Bij stil luisteren is je doel: open verbinding. Er is in principe geen ruis meer. De enige ruis die hier kan ontstaan is een oprisping van jouw ego, die de stilte verbreekt. In gerichtheid op jezelf ben je verbonden met de stilte in jezelf. In gerichtheid op de ander ontstaat tussen jou en de ander ook een stilteveld. De daarbij optredende intuïtieve ingevingen uit de gerichtheid op het grotere geheel zijn van een hogere orde dan de intuïties die vanuit je ego voortkomen.